Login

20 lệnh Linux cơ bản mỗi lập trình viên nên biết

  • author-image

    Nguyễn Đình Cường

  • blog-tag
  • blog-comment 0 comment
  • created-date 09 Nov, 2026
blog-thumbnail

Gần như mọi máy chủ web đều chạy Linux, và bạn sẽ phải làm việc với nó dù là backend, DevOps hay thậm chí frontend. Không cần nhớ hàng trăm lệnh. Hai mươi lệnh dưới đây đủ để bạn tự tin đăng nhập vào máy chủ và xử lý phần lớn tình huống thường ngày.

Di chuyển và xem thư mục

  1. pwd: hiển thị thư mục hiện tại.
  2. ls -la: liệt kê file kèm file ẩn và quyền truy cập.
  3. cd /var/www: đổi thư mục. cd .. lùi một cấp, cd ~ về thư mục cá nhân.
  4. tree: hiển thị cây thư mục (có thể cần cài thêm).

Làm việc với file

  1. mkdir -p a/b/c: tạo thư mục, kèm các thư mục cha nếu thiếu.
  2. cp -r nguon dich: sao chép file hoặc thư mục.
  3. mv cu moi: di chuyển hoặc đổi tên.
  4. rm -r thumuc: xóa. Hãy cực kỳ cẩn thận, Linux không có thùng rác theo mặc định.
  5. touch file.txt: tạo file rỗng hoặc cập nhật thời gian sửa.

Đọc nội dung

  1. cat file.txt: in toàn bộ nội dung.
  2. less file.log: xem từng trang, dùng phím mũi tên, nhấn q để thoát.
  3. head -n 20 file và tail -n 20 file: xem đầu hoặc cuối file.
  4. tail -f app.log: theo dõi log theo thời gian thực. Cực kỳ hữu ích khi gỡ lỗi.

Tìm kiếm

  1. grep -rn 'loi' .: tìm chuỗi trong mọi file của thư mục hiện tại, kèm số dòng.
  2. find . -name '*.log': tìm file theo tên.

Hệ thống và tiến trình

  1. ps aux | grep nginx: xem tiến trình đang chạy và lọc theo tên.
  2. top hoặc htop: theo dõi CPU và RAM theo thời gian thực.
  3. df -h và du -sh *: xem dung lượng ổ đĩa còn trống và thư mục nào tốn chỗ.
  4. kill PID: kết thúc tiến trình theo mã số. Chỉ dùng kill -9 khi tiến trình không chịu dừng.
  5. sudo: chạy lệnh với quyền quản trị. Dùng khi thật sự cần.

Kết hợp lệnh bằng pipe

Sức mạnh thực sự của dòng lệnh nằm ở việc nối nhiều lệnh nhỏ. Dấu | chuyển đầu ra của lệnh này thành đầu vào của lệnh sau:

ls -la | grep '.log'
cat access.log | grep ' 500 ' | wc -l
du -sh * | sort -h | tail -5

Dòng thứ hai đếm số dòng log chứa mã 500. Dòng thứ ba liệt kê năm mục lớn nhất trong thư mục. Chỉ cần ghép vài lệnh, bạn trả lời được những câu hỏi mà không cần viết chương trình.

Chuyển hướng đầu ra

  • lenh > file: ghi đè kết quả vào file.
  • lenh >> file: ghi nối thêm vào cuối file.
  • lenh 2> loi.txt: chỉ ghi luồng lỗi.

Mẹo để làm việc nhanh hơn

  1. Nhấn phím Tab để tự hoàn thành tên file và lệnh.
  2. Dùng mũi tên lên hoặc Ctrl+R để tìm lại lệnh đã gõ.
  3. Dùng man tenlenh hoặc tenlenh --help khi quên cú pháp.
  4. Tập thử trên máy ảo hoặc container để không sợ làm hỏng gì.
  5. Với lệnh xóa, hãy chạy ls trước với cùng đường dẫn để chắc chắn mình xóa đúng thứ.

Kết luận

Hai mươi lệnh này chưa phải tất cả, nhưng đủ để bạn bước vào thế giới máy chủ mà không bỡ ngỡ. Hãy dành mỗi ngày mười phút dùng terminal thay vì giao diện đồ họa, và chỉ sau vài tuần bạn sẽ thấy quen tay.

Để học Linux và quản trị máy chủ theo lộ trình rõ ràng cùng bài tập thực hành, bạn có thể bắt đầu từ các khóa học trên codebem.com.

author_photo
Nguyễn Đình Cường

0 comment