Ghi chép kỹ thuật và dev journal: thói quen nhỏ giúp bạn tiến bộ nhanh

  • author-image

    Nguyễn Đình Cường

  • blog-tag
  • blog-comment 0 comment
  • created-date 09 Nov, 2026
blog-thumbnail

Bạn từng giải quyết một lỗi khó hôm nay, rồi ba tháng sau gặp lại đúng lỗi đó và quên sạch mình đã sửa thế nào? Trí nhớ có hạn, còn ghi chép thì không. Duy trì một dev journal (nhật ký lập trình) và hệ thống ghi chú kỹ thuật là thói quen nhỏ nhưng giúp bạn tiến bộ nhanh và làm việc ít lặp lại hơn.

Lợi ích của việc ghi chép

  • Không phải giải quyết cùng một vấn đề hai lần: tìm lại lời giải trong vài giây.
  • Hiểu sâu hơn: viết ra bằng lời của mình buộc bạn thực sự hiểu.
  • Thấy được tiến bộ: đọc lại nhật ký sau vài tháng, bạn thấy mình đã học được nhiều thế nào.
  • Dễ chuyển giao: ghi chú tốt có thể thành tài liệu cho đồng đội hoặc bài viết blog.
  • Giảm tải đầu óc: viết ra những thứ đang giữ trong đầu giúp bạn tập trung hơn.

Dev journal: nhật ký làm việc hằng ngày

Đây là bản ghi ngắn về những gì bạn làm, gặp phải và học được. Không cần dài, 5 phút cuối ngày là đủ. Một mẫu đơn giản:

## 2025-03-14### Đã làm- Hoàn thành API đặt lại mật khẩu- Viết 4 test cho luồng xác thực### Vướng mắc- Token hết hạn bị tính sai múi giờ### Đã học- Lưu thời gian dưới dạng UTC trong database, chuyển múi giờ khi hiển thị### Ngày mai- Thêm giới hạn số lần yêu cầu đặt lại mật khẩu

Phần "Ngày mai" đặc biệt hữu ích: sáng hôm sau, bạn biết ngay bắt đầu từ đâu, không mất thời gian nạp lại ngữ cảnh.

Ghi chú kỹ thuật: kho kiến thức cá nhân

Khác với nhật ký theo ngày, ghi chú kỹ thuật được tổ chức theo chủ đề để tra cứu về sau. Một số loại ghi chú giá trị:

  1. Lỗi và cách sửa: thông báo lỗi nguyên văn, nguyên nhân, cách xử lý. Khi lỗi quay lại, bạn tìm theo từ khóa và xong.
  2. Lệnh và cấu hình hay dùng: những lệnh Git, Docker, Linux dài khó nhớ.
  3. Đoạn code mẫu (snippet): mẫu bạn hay dùng lại, như cấu hình, regex, truy vấn SQL.
  4. Khái niệm đã học: giải thích ngắn bằng lời của bạn, kèm ví dụ.
  5. Quyết định thiết kế: vì sao chọn A thay vì B, lúc đó bối cảnh thế nào.
  6. Nguồn tham khảo hữu ích: đường link kèm một dòng tóm tắt vì sao đáng đọc.

Công cụ ghi chép

Công cụ tốt nhất là cái bạn thực sự dùng đều đặn. Một số lựa chọn phổ biến:

  • Thư mục file Markdown trong repo Git riêng: đơn giản, tìm kiếm nhanh bằng editor, có lịch sử và đồng bộ qua Git.
  • Ứng dụng ghi chú: Obsidian, Notion, Logseq, OneNote, v.v. cho phép liên kết giữa các ghi chú và tìm kiếm mạnh.
  • Trang wiki của dự án hoặc nhóm cho kiến thức dùng chung.
  • Giấy và bút vẫn rất hiệu quả cho việc phác thảo và suy nghĩ, rồi chép lại phần đáng giữ vào dạng số.

Nguyên tắc để ghi chép thật sự hữu ích

  • Viết ngắn, đủ ngữ cảnh: "Docker không kết nối được database" chưa đủ. Hãy ghi hệ điều hành, phiên bản, thông báo lỗi và cách sửa.
  • Đặt tiêu đề dễ tìm: dùng từ khóa bạn sẽ tìm sau này, như tên lỗi, tên công nghệ.
  • Ghi ngay khi vừa giải quyết xong: để lâu bạn sẽ quên chi tiết.
  • Dùng tag hoặc thư mục đơn giản: đừng xây hệ thống phân loại quá phức tạp, bạn sẽ bỏ cuộc.
  • Dùng lời của mình: sao chép nguyên văn ít giúp bạn hiểu hơn.
  • Không ghi bí mật: tránh lưu mật khẩu, khóa API, dữ liệu nhạy cảm của công ty khách hàng trong ghi chú cá nhân.

Thói quen xem lại

Ghi chép không đọc lại thì chỉ là kho lưu trữ. Dành 15 phút mỗi tuần để:

  1. Đọc lại nhật ký tuần, xem điều gì đáng ghi thành ghi chú kỹ thuật.
  2. Gom những ghi chú rời rạc về cùng chủ đề.
  3. Xóa hoặc cập nhật nội dung đã lỗi thời.
  4. Chọn một điều đã học để chia sẻ với đồng đội hoặc viết thành bài ngắn.

Từ ghi chú đến bài viết và đóng góp

Khi một ghi chú đủ hay, bạn có thể biến nó thành bài blog, câu trả lời trên diễn đàn hoặc đóng góp vào tài liệu dự án. Dạy lại người khác là cách học hiệu quả, đồng thời xây dựng hồ sơ chuyên môn của bạn một cách tự nhiên.

Kết luận

Bắt đầu thật nhỏ: tuần này, mỗi cuối ngày viết ba dòng về hôm nay bạn làm gì, vướng gì, học được gì. Sau một tháng, bạn sẽ có một kho kinh nghiệm riêng, và nó sẽ tiếp tục phát huy giá trị suốt sự nghiệp.

Học có hệ thống kết hợp ghi chép sẽ nhớ lâu hơn, bạn có thể bắt đầu với một khóa học phù hợp trên codebem.com và ghi chú ngay từ bài đầu tiên.

author_photo
Nguyễn Đình Cường

0 comment